Het concert zelf vindt plaats in een grote loods. Een grote loods bewerkstelligt een kille en afstandelijke sfeer, zou je zeggen. Niks is minder waar. Door de entourage krijgt het concert juist een heel intiem sfeertje. De stoelen waarop het publiek zitting neemt, staan gecentreerd om de geluidsinstallaties en piano in het midden en het licht staat perfect afgesteld. Het heeft allemaal wat weg van een gezellig samenzijn rondom een kampvuur. Dit gevoel wordt versterkt door de weersomstandigheden; een uur voor aanvang van het concert begint het te gieten. De koek-en-zopie-ervaring is helemaal compleet als er binnen warme chocolademelk en koek verkocht wordt. 

Frahm creëert tijdens het concert enkele momentjes van afstandelijkheid. Hij staat weliswaar authentiek en oprecht voor het publiek, maar deze vorm van introversie en zelfs zelfgenoegzaamheid staat in deze context de ultieme luisterervaring (het publiek opgezogen in de intersubjectieve kunstervaring van het publiek) in de weg. Hij springt extatisch heen en weer en stampt naar lieve lust met zijn voeten op de grond. Dit heeft wel wat weg van de geniale doch excentrieke Bach-interpreet Glenn Gould die dikwijls met zijn eigen spel mee neuriede. Je zou dit kunnen opvatten als teken van de emotionele betrokkenheid van de muzikant bij de te vertolken muziek, maar het staat als een paal boven water dat dit een extra barrière opwerpt voor het publiek. Er moet achter dit uiterlijk vertoon gekeken worden om tot de essentie van het muziekwerk te geraken, tenzij de ‘performance’ onomstotelijk deel uit maakt van het optreden en geen neveneffect van persoonlijke affectie is. Dit is bij Frahm niet zo zeer het geval, omdat zijn buitenmuzikale bewegingen geen echte functie hebben binnen het frame van de voorstelling. Het versterkt de muziek niet en geeft deze ook geen extra dimensie; ze leiden alleen maar af. Het onbestemde handelen van Frahm uit zich ook in de presentatie. Hij komt op met een hipster schoudertas en bij het laatste nummer wordt hij in zijn spelen vergezeld door iemand uit het publiek (uiteraard onderdeel van de act). Op het eerste gezicht zijn dit leuke en speelse toevoegingen die een voorstelling extra flair kunnen geven. Maar the big picture ontbreekt; de voorstelling kent geen inherente consistentie, terwijl de warme muziek hier wel degelijk om vraagt. Het schaapachtig lachen van het publiek bij de inleiding spreekt boekdelen.  

Frahm kan worden beschouwd als een midden van twee verschillende posities: die van de pianist die door mierzoete vertolkingen van bestaande werken of eigen creaties een groot publiek wil trekken en die van de obscuurdere concertpianist die een zo oprecht mogelijke uitvoering van de muziek wil neerzetten, maar een kleiner publiek aanspreekt. De muziek van Frahm heeft het communicatieve van de eerste positie; de muziek uit zich in structuren die ons gehoor welgevallig zijn. Als er al dissonantie aanwezig is dan is deze slechts tijdelijk en staat in dienst van de consonantie. Dit maakt de muziek niet noodzakelijk oppervlakkig. De oprechte affectie van de tweede positie -die van de concertpianist- is duidelijk aanwezig. Frahm verweeft het historisch bewustzijn met het communicatieve. Dit is misschien te duiden door het feit dat de leermeester van Frahm in de leer is geweest bij de laatste leerling van Tchaikovsky. In het spel van Frahm is één van deze twee posities altijd latent aanwezig terwijl de andere actiever op de voorgrond staat. Het gevaar van trivialisering van bepaalde structuren is dus altijd aanwezig als het communicatieve te dominant is. Zo kwamen er wel erg veel open kwinten en dominantakkoorden in zijn spel voor. De vraag is nou of deze trivialisering kwalijk is. Neem het voorbeeld van een kitscherig schilderij in de woonkamer. Dit schilderij kan juist doordat het ‘zo lekker fout’ is (lees: triviaal), zijn schoonheidsfunctie -het ‘gewenst’ of ‘goed bevonden’ zijn- goed tot uitvoer brengen. Dit verheffen van trivialiteit tot iets dat ‘gewenst is’ overstijgt hij echter gedeeltelijk door toevoeging van niet klassiek te duiden elementen; elektronische geluidsinstallaties. De vermenging van de synthese van affectieve, communicatieve muziek met elektronische elementen geeft de stijl van Frahm een uniek en intrigerend karakter. 

Als het concert is afgelopen is de enorme regenbui inmiddels opgehouden. De rij voor het kraampje met warme drank is een lange, maar de magie van de chocolademelk is een beetje verloren gegaan.

foto's: Eric van der Knaap