Jan Willem de Vriend - Ludwig van Beethoven - 2e & 3e symfonie

_{Door: Peter van Belkom -15-01-2012}

Als je aan iemand die verklaart dat hij ‘af en toe’ klassiek luistert naar zijn voorkeuren vraagt, is de kans niet gering dat hij iets in de trant van ‘de 5e en 9e van Beethoven’ zegt. Hoewel dit natuurlijk legitiem is, kun je jezelf afvragen of diegene ook kennis heeft genomen van andere (niet-gecanoniseerde) werken. Als je in gesprek gaat met een iets meer ervaren luisteraar, dan zegt hij misschien wel: ‘het allegretto van de 7e kan mij tot tranen zetten’. Als je dan verder vraagt (al dan niet uit snobistische motieven) naar bijv. de 2e symfonie dan maakt in de meeste gevallen een blanke expressie meester van het gelaat van de gesprekspartner. De 2e hoort samen met de 4e en 8e tot de minst bekende (en dat is bij Beethoven uniek; zijn muziek reikt ver) werken van de componist. Vanuit een cultureel-historisch perspectief is dit verre van vreemd. Muzikaal gezien bieden bijna alle werken van Beethoven een rijke bron aan originaliteit en inspiratie.

Zo ook de 2e symfonie. Deze symfonie is geschreven in een niet al te vrolijke periode in het leven van Beethoven. Hij kampte al langer met gehoorproblemen, maar hij begon steeds zwaarder onder het inzicht dat het wellicht om een niet-geneesbare aandoening ging te lijden. Hij raakte geïsoleerd van de wereld om hem heen en belandde in een depressie. De toon van de 2e symfonie is er echter een van grandeur en souplesse. Het is te makkelijk om dit te duiden als vulgair escapisme. Schrijver dezes is van mening dat alhoewel Beethoven soelaas vond in het schrijven van prachtige muziek, zijn muziek geen ironische beschrijving van het leven is, maar een manier voor Beethoven om nog een beetje schoonheid te vinden in een door hem treurnisvolle bevonden wereld.
Jan Willem de Vriend heeft mijns inziens recht gedaan aan dit inzicht met zijn uitvoering van de 2e. Het klinkt over de hele linie ontzettend transparant en geïnspireerd en wordt nergens écht schertsend of cynisch. Hij presenteert het werk als een oase van muzikale delen en soms met een vleugje weemoedigheid. Deze weemoedigheid komt vooral naar voren in de vertolking van de langzame gedeeltes. De musici spelen gaaf en het geheel laat een afgeronde indruk achter, al is héél soms het samenspel niet feilloos.

De 3e symfonie is veel bekender dan de 2e. In veel muziekgeschiedenisboeken wordt de 3e symfonie als het werk waarmee de romantiek begon gepresenteerd. Met twee hamerslagen opende Beethoven een zee aan nieuwe mogelijkheden. Vooral het idee ‘vorm als progressie’ heeft veel weerklank gekregen in de muziekgeschiedenis. Dit gecombineerd met de vermythologisering van de ‘held’ (de symfonie heeft als bijna ‘Eroica’) waar Beethoven op doelde, heeft dit meesterwerk zijn definitieve plaats in de muziekgeschiedenis gegeven.
Dit zorgt er ook voor dat er veel referentiemomenten in de uitvoeringspraktijk zijn. Je moet van goeden huize komen om een écht baanbrekende ‘Eroica’ neer te zetten. De Vriend zet een puik en moedig eindproduct neer, maar het is zeker niet de definitieve Beethoven-interpretatie. Vooral het ‘Adagio assai’ (het 2e deel) lijkt essentie te zoeken op de plaatsen waar vluchtigheid en vergankelijkheid misschien meer op zijn plaats zouden zijn.

Al met al is dit een zeer respectabele release. Een van de weinige argumenten om niet gelijk tot aanschaf over te gaan: deze uitvoering is onderdeel van een cyclus. De Vriend heeft alle Beethoven symfonieën opgenomen en hetzelfde formidabele label (Challenge Records) brengt ook een box-set uit.

Uitvoerenden: Jan Willem de Vriend - Orkest van het Oosten
(Label: Challenge Records)

VIDEO

Tip de redactie met een youtube video die bij dit artikel past. Embed code:

FOTO'S OP FLICKR

Voeg zelf foto's toe via Flickr! Tag je foto met mpodia4229 en hij wordt automatisch hier ingeladen.
(De foto moet publiek toegankelijk zijn en beschikbaar zijn via de Flickr zoekfunctie)

---

JOUW REACTIE

---

ZELF PUBLICEREN

Mpodia nodigt u uit om uw eigen concertverslag in te sturen, klik daartoe door naar zelf publiceren.