Zoek...
ALBUM RECENSIE
DOOR SHAZLIQUE
2015-07-22 07:00:00 • 12 min lezen

Roger Waters - Amused To Death (2015 Remix)

Roger Waters – Amused To Death (2015 Remix)

Label: Sony / Legacy

Eindoordeel: 9,5/10

 

 

Het parallelle universum

In 1994 had de wereld dan toch eindelijk gekregen waar ze al een decennium lang om had zitten schreeuwen: een Pink Floyd album dat schouder aan schouder mocht staan met klassiekers als ‘The Wall’ en ‘Dark Side Of The Moon’. Een werk van ongekende muzikale schoonheid, virtuositeit, diepte, scherpe tekstuele analyse en oorstrelende productie. Er kleefden echter wat problemen aan. Ten eerste was het eerste (en grootste) deel van dat album al in 1992 verschenen en onder een andere naam. Ten tweede speelde de gehele bezetting van Pink Floyd op geen enkele van de tracks samen. En ten derde had niemand het album, in z’n bedoelde vorm, ooit in z’n geheel mogen beluisteren. Ik heb het natuurlijk over de combinatie ‘The Division Bell’ en ‘Amused To Death’. De laatste studioplaat van Pink Floyd en de voorlopig laatste studioplaat van Roger Waters. In sfeer zo vreselijk dicht tegen elkaar aan liggend, beiden muzikaal behoeftig schreeuwend naar elkaar en beiden zo exemplarisch voor hoe de verhoudingen binnen Pink Floyd lagen op hun laatste, gezamenlijke studioalbum ‘The Wall’ (Rick Wright deed op opvolger ‘The Final Cut’ al niet meer mee). “Roger schreef het meeste, maar ik schreef het beste”, memoreerde David Gilmour ooit over de totstandkoming van dat album. Zijn quote resoneert bij het luisteren van de opnieuw uitgebrachte versie van ‘Amused To Death’, zo kort na het verschijnen van de remaster van ‘The Division Bell’ en de collage-plaat van die sessies ‘The Endless River’. Gedrieën het hele verhaal vertellend van een parallel universum van Pink Floyd in de jaren ’90.

 

De inspiratie

Meteen na de tour voor zijn artistiek en commercieel geflopte album ‘Radio K.A.O.S.’ begon Waters met het schrijven voor een album gebaseerd op het boek ‘Amusing Ourselves To Death’ van de Amerikaanse media-theoreticus Neil Postman. In het boek geeft Postman een bijna Orwelliaanse visie op hoe massa-media wordt gebruikt om de mensheid te indoctrineren, te mis-informeren, te verslaven en om haar af te leiden van de werkelijke stand van zaken in de wereld. Met name televisie wordt uitgelicht als een te passief medium om mensen uit te dagen zelf te participeren of om zelfs maar zelf na te denken. Een situatie die zo ver kan gaan, zo stelt Postman, dat mensen de vrijheid van het individueel opofferen voor het goed van entertainment voor het collectief. Waters blijft op zijn muzikale vertaling van Postman’s theorieën dicht bij diens gedachtegoed en trekt lijntjes naar diverse misstanden die hij om zich heen zag in de wereld in die tijd: het oorlog voeren door een televisiescherm (de eerste Golfoorlog), de bloedig neergeslagen studentenprotesten in China (live te volgen op TV) en de vervagende lijnen tussen commercie en politiek. Thema’s die met het verstrijken der jaren alleen maar meer actueel lijken te zijn geworden, hetgeen voor Waters ook de rechtvaardiging is geweest om dit album opnieuw uit te brengen.

 

Het klimaat toen het album verscheen

Een andere reden voor de heruitgave is dat ‘Amused To Death’ relatief ongezien op de markt kwam indertijd. Iedereen had van de merknaam ‘Pink Floyd’ gehoord en concertkaartjes en albums met die naam erop vlogen dan ook als warme broodjes over de toonbank, maar de merknaam ‘Roger Waters’ was voor de massa veelal onbekend. En waar Pink Floyd grote stadiums en arena’s vulde, speelde Waters in kleinere zalen en moest hij zelfs de laatste poot van z’n ‘Radio K.A.O.S.’ tour afblazen vanwege tegenvallende kaartverkopen. ‘Amused To Death’ tourde hij überhaupt niet, wellicht teleurgesteld door de lauwe reacties van kopers en critici toen het album verscheen. Met de wijsheid achteraf lijkt veel daarvan ook toe te schrijven aan de gitzwarte materie die Waters tackelt op het album. Uitgebracht in een periode van economische welvaart en in een tijd dat grunge de markt begon te domineren, werd het steeds meer the century of self. Jonge mensen die vol agressie hun ongelukkige jeugd van zich afzongen en waarin ‘ik’ het middelpunt was geworden van het universum. Niet 'wij'. De massa had geen zin om te kijken in de spiegel die Waters haar voorhield en waarvan de reflectie alles behalve prettig was. Heel anders dan destijds bij ‘The Wall’ in 1979, dat uitkwam in een tijd van recessie, sociale onrust, punk en het ijzeren beleid van Margaret Thatcher en dat de perfecte soundtrack vormde voor een hoogst ontevreden en rebellerende jeugd wier toekomst er even zwart en hopeloos uitzag als de in rap tempo sluitende steenkoolmijnen op het Britse eiland. De jeugd anno 1992 had echter geen boodschap aan het ernstig verontrustende maar ware verhaal achter die ontzettend spannende live-televisiebeelden van Amerikaanse soldaten die de troepen van de boze dictator Hoessein in Koeweit met raketten bestookten. Gezeten achter een RBG-monitor in een helikopter, kilometers van de plaats van het delict af, richtten ze en vuurden ze. Als was het een videospelletje. Stipjes en explosies in de verte als gezien door nachtkijkers waarbij het oorverdovende geluid van de blast tot een fluister was gereduceerd. Maximaal gedistantieerd van enige vorm van menselijk lijden en dood ter plekke als gevolg van de impact. Oorlog als voer voor kijkcijfers. Entertainment.

 

Van dichtbij naar veraf

Waters maakt zijn punt meteen aan de start van het album door een stuk uit een interview met WW1-oorlogsveteraan Alfred Razzell in te zetten. Hierin beschrijft de oude man hoe hij een dodelijk gewonde kameraad, Bill Hubbard, noodgedwongen op het slagveld moest achterlaten; in niemandsland. En hoe hij daar tot op de dag van vandaag mee worstelt. Of er toch niet iets wat geweest wat hij had kunnen doen om de man alsnog in veiligheid te brengen. Het brengt de oorlog meteen naar je voordeur in plaats van haar vanaf een veilige afstand te bezien, zoals Waters bezingt in ‘The Bravery Of Being Out Of Range’. Rechtvaardiging voor de gruweldaden is er natuurlijk ook. In de naam van God, want wat Hij wil geschiedde. En wat Hij wil, dat weten zij die uit Zijn naam spreken natuurlijk als geen ander. Predikers, presidenten, lords of war en CEO’s: allen hebben zij toegang tot die apocriefe waarheid die aan slechts enkelen voorbehouden is, maar die rijkelijk tot ons komt via de mediakanalen. Opnieuw afstand scheppend tussen henzelf, de daad en de consequentie jegens anderen van die daad in de heilige drie-eenheid van Geld, God en Geweren. En de mensheid, hier metaforisch weergegeven als een aap die de hele dag voor de televisie zit en tot zich neemt wat hij voorgeschoteld krijgt, kijkt toe vanaf een afstand en slikt alles voor zoete koek om daarna naar het volgende kanaal te zappen. Een reality show over een gezin dat de primaatstatus nooit ontgroeid is en hierdoor wereldfaam bereikt. De rijkdom van het leven. Het ultieme “de andere kant opkijken”.

 

De fusie die nooit plaatsvond

In tekstueel-thematische zin ramt Waters zijn boodschap met de subtiliteit van een voorhamer door je strot en hij gebruikt hiervoor beide middelen die hem als artiest tot zijn beschikking staan: geluidseffecten en bijtend cynisme. Daarbij is het makkelijk om voorbij te gaan aan dat er onder al dat geweld ook muzikaal heel veel prachtigs gebeurt. En dat 'Amused To Death', ondanks haar heftige boodschap, een gevoelsplaat pur sang is. Sommige van de songs hier behoren tot de beste die de man ooit schreef. Het majestueuze ‘It’s A Miracle’ bijvoorbeeld, dat als een geheimzinnige, indringende mantra aan je oren voorbij glijdt. Sowieso heeft Waters zijn beste wapens tot aan het laatste bewaard, want ook ‘Three Wishes’ en het titelnummer zijn van ongekende, berustende schoonheid en vormen een mooi tegenwicht voor de meer explosieve eerste helft van het album. Qua opzet zijn er enorm veel vergelijkingen te maken met ‘The Wall’. Niet alleen vanwege sommige geluidseffecten (het in elkaar slaan van een TV, het rinkelen van een telefoon, stukjes uit televisieprogramma’s), maar ook zeker vanwege de thematiek. Muzikaal gezien staat het echter dichter bij een plaat als ‘The Division Bell’, zij het een stuk meer intens. En dat is ook waar de brug naar de missende Pink Floyd plaat gemaakt wordt. Want ‘What God Wants, Part 1’ lijkt wel heel erg op ‘What Do You Want From Me’, ware het niet dat eerstgenoemde er eerder was terwijl laatstgenoemde veel meer soepel en minder hoekig klinkt. Denk ook maar eens aan hoe schitterend ‘High Hopes’ na ‘It’s A Miracle’ had gepast. De perfecte overgang. Jeff Beck, die het gitaarwerk op ‘Amused To Death’ voor rekening neemt is natuurlijk een geweldenaar, maar stel je, in zijn plaats, eens het geluid van David Gilmour voor. Je moet wel een hart van steen hebben om dan al niet meteen kippenvel op je armen te voelen. Of hoeveel meer karakter de songs op ‘Amused To Death’ zouden hebben gekregen als hier niet een stel sessiemuzikanten had gespeeld, maar een echte band. Nick Mason en Rick Wright in casu. En denk je in dat dit werkelijk zou zijn gebeurd en dat boven ‘Amused To Death’ de naam ‘Pink Floyd’ had gestaan. In het parallelle universum van de vier mannen zouden we hier dan van late career masterpiece gesproken hebben. Een ronduit belangrijke plaat. Het is daarom de dubbele ironie dat dit én nooit gebeurd is én dat vrijwel geen enkele persoon buiten de cirkel van de die hard Pink Floyd fans ‘Amused To Death’ zelfs maar gehoord heeft. Het artistiek veel mindere ‘The Division Bell’ en de subsequente live-plaat ‘P.U.L.S.E.’ lanceerden Pink Floyd in de commerciële stratosfeer terwijl Waters thuis zat met een meesterwerk en niemand die hem wilde boeken. Zelfs tot op de dag van vandaag krijgt de man alleen nog maar de hut vol als hij Pink Floyd albums als ‘The Dark Side Of The Moon’ of ‘The Wall’ integraal speelt en hij de liedjes van ‘Amused To Death’ diep in de bunker begraven laat. En hoe jammer (en ook hoe onterecht!) dat is bewijst deze heruitgave.

 

Oud versus nieuw

‘Amused To Death’ heeft anno 2015 een remix ondergaan. Dat is met name te horen in ‘The Bravery Of Being Out Of Range’ waar nu een heel stuk in zit dat op het origineel niet te vinden was. Elders zijn de verschillen meer subtiel en alleen voor mensen die de 1992-versie van A tot Z kunnen spellen duidelijk waarneembaar. Ook de mastering is dik in orde waardoor we niet komen te zitten met een volledig gecomprimeerd geluidsbeeld; een euvel waar erg veel heruitgaves heden ten dage onder lijden. Naast de CD versie is er ook een 5.1 versie en een high resolution stereo mix te verkrijgen en voor de audiofielen onder ons zijn die twee versies absolute no brainers als het gaat om aanschaf. Het album is namelijk een genot voor het oor vanwege het gebruik van Q-sound (een techniek die quadrofonie, en dus diepte, binnen een stereobeeld simuleert) en de glasheldere productie van Pat Leonard (die, gek genoeg, voor zijn samenwerking met Waters de hofproducer van Madonna was). Tenslotte heeft het album compleet nieuw artwork om de nieuwe versie meer duidelijk te onderscheiden van de oude. De aap van de oorspronkelijke hoes is hierbij vervangen door een kleuter op de voorkant en door een lege rolstoel op de achterkant terwijl hetzelfde oog al die tijd vanaf het scherm indringend blijft kijken. Van de wieg tot het graf bekeken als het ware.

 

The monkey in the corner

De mensheid is verder gegaan sinds 1992. Wat zich in die tijd nog in de prille fases bevond is inmiddels verder doorontwikkeld en geperfectioneerd. Televisie is niet langer meer het massa-medium pur sang, maar is vervangen door telefoons, PC’s en tablets. Wie wel eens in een trein reist ziet hoe complete volksstammen, volkomen gebiologeerd en voorover gebogen, naar het scherm zitten te staren; zich amper meer bewust van de wereld om hen heen. Wie van ons de alternatieve media in de gaten houdt ziet hoezeer de aan de massa gebrachte nieuwsberichtgeving is vervormd. Hoe naties tegen elkaar worden uitgespeeld middels vernuftig in scene gezette provocaties die ten doel hebben een publieke opinie te vormen die niet gehinderd wordt door wat de geschiedenis ons al heeft geleerd en wat stil-gemaakte stemmen onze doof gemaakte oren proberen te vertellen. Hoe de kloof tussen rijk en arm alleen maar groter wordt en de grens tussen politiek en zakenleven inmiddels volkomen vervaagd is. En, ondanks dat we sinds 1992 inmiddels twee recessies verder zijn, is de boodschap van Waters nog steeds een vervelende. Een ongemakkelijke waarheid. Net zoals die van Al Gore dat was toen hij als media-figuur van gewicht aan de wereld vertelde dat het gebruik van fossiele brandstoffen en het residu van onze wegwerpcultuur aan de bron stonden van een klimaatverandering die de wereld op haar grondvesten zou doen laten schudden. Openlijk weggehoond en voor gek verklaard toen door luidere, meer invloedrijke stemmen die geen monetair belang hadden om de status quo te doorbreken, is de klimaatverandering inmiddels onomkeerbaar. En blijven we desondanks doorgaan op de ingeslagen weg omdat de gevolgen ervan in media-berichtgevingen nog steeds breeduit gemarginaliseerd worden. Binnen de defensie-industrie heeft men inmiddels drones ontwikkeld die überhaupt geen menselijke hand meer nodig hebben om te bepalen wie gedood moet worden en wie niet. Soldaten in oorlogsgebieden worden neergeschoten door de wapens die hun eigen overheid aan de tegenpartij gesanctioneerd verkocht had en worden, na traumatische ervaringen op het slagveld, als oud vuil terzijde geworpen en aan hun lot overgelaten door diezelfde overheid. En de man die aan de wereld kenbaar maakte dat iedereen werd afgeluisterd door de grootste mogendheid op aarde moet vluchten voor zijn leven omdat hij als crimineel wordt afgeschilderd en niet de krachten die in strijd met de universele rechten van de mens handelen. Terwijl de media in alle talen over deze duistere kanten van de realiteit zwijgt of hen als ‘sensatie van de dag’ aan de man brengt. Zo, overspoeld door verwarrende informatie, verliest de mens, langzaam maar zeker, het inzicht op haar eigen rol binnen de grotere samenhang der dingen. Verwordt tot the monkey in the corner; de hoofdpersoon in ‘Amused To Death’. Toeschouwer van het leven in plaats van deelnemer. Het is alles waar Waters in zijn opus uit 1992 voor waarschuwde.

 

Ten laatste

‘Amused To Death’ is juist daardoor een visionaire plaat van een visionair artiest. Haar boodschap is een taaie, maar wel een belangrijke. Haar muziek levert de beste post-‘The Wall’ plaat op die Pink Floyd nooit maakte. En de manier waarop de songs in elkaar overlopen is niets minder dan een imponerende reis die, als je 'm aan één stuk beluistert en met de ogen dicht, alleen nog maar meer intens beleefd wordt. Een plaat om in meegezogen te worden en om te koesteren als de zwarte parel met het warm-kloppende, menselijke hart die het is.

 

Mis ‘m niet.

 

 

 

Dynamic Range Value: DR12

Eindoordeel: 9,5/10

Deel via social media: